تېرە مىكروبلىرىنىڭ تەركىبى ۋە تەسىر كۆرسىتىدىغان ئامىللىرى

تەركىبى ۋە تەسىر كۆرسىتىدىغان ئامىللارتېرە مىكروبلىرى

1. تېرە مىكروبلىرىنىڭ تەركىبى

تېرە مىكروبلىرى تېرە ئېكولوگىيە سىستېمىسىنىڭ مۇھىم ئەزالىرى بولۇپ، تېرە يۈزىدىكى ئۆسۈملۈكلەر ئادەتتە تۇرۇشلۇق باكتېرىيە ۋە ۋاقىتلىق باكتېرىيە دەپ ئايرىلىدۇ. تۇرۇشلۇق باكتېرىيە ساغلام تېرىدە ياشايدىغان بىر تۈركۈم مىكرو ئورگانىزملار بولۇپ، بۇلار Staphylococcus، Corynebacterium، Propionibacterium، Acinetobacterium، Malassezia، Micrococcus، Enterobacterium ۋە Klebsiella قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ۋاقىتلىق باكتېرىيەلەر سىرتقى مۇھىت بىلەن ئۇچرىشىش ئارقىلىق ئېرىشكىلى بولىدىغان بىر تۈردىكى مىكرو ئورگانىزملارنى كۆرسىتىدۇ، بۇلار Staphylococcus aureus، Streptococcus hemolyticus ۋە Enterococcus قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئۇلار تېرە يۇقۇملىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئاساسلىق كېسەللىك پەيدا قىلغۇچى باكتېرىيەلەر. باكتېرىيە تېرە يۈزىدىكى ئاساسلىق باكتېرىيە بولۇپ، تېرىدە زەمبۇرۇغلارمۇ بار. فىلۇم سەۋىيەسىدىن قارىغاندا، تېرە يۈزىدىكى يېڭى دراما ئاساسلىقى تۆت فىلادىن تەركىب تاپقان، يەنى Actinobacteria، Firmicutes، Proteobacteria ۋە Bacteroidetes. جىنىس سەۋىيەسىدىن قارىغاندا، تېرە يۈزىدىكى باكتېرىيەلەر ئاساسلىقى Corynebacterium، Staphylococcus ۋە Propionibacterium. بۇ باكتېرىيەلەر تېرە ساغلاملىقىنى ساقلاشتا مۇھىم رول ئوينايدۇ.

2. تېرە مىكروئېكولوگىيىسىگە تەسىر كۆرسىتىدىغان ئامىللار

(1) ساھىبخان ئامىل

ياش، جىنس، ئورۇن قاتارلىق ئامىللارنىڭ ھەممىسى تېرە مىكروبلىرىغا تەسىر كۆرسىتىدۇ.

(2) تېرە قوشۇمچە قىسىملىرى

تەر بېزى (تەر ۋە ئاپوكرىن بېزى)، ياغ بېزى ۋە چاچ فولتىلىسى قاتارلىق تېرىنىڭ ئىنۋاگىناتسىيە ۋە قوشۇمچە قىسىملىرىنىڭ ئۆزىگە خاس فلورىيىسى بار.

(3) تېرە يۈزىنىڭ توپوگرافىيىسى.

تېرە يۈزىنىڭ توپوگرافىيىلىك ئۆزگىرىشلىرى تېرە ئاناتومىيىسىدىكى رايون پەرقىگە ئاساسلىنىدۇ. مەدەنىيەتكە ئاساسلانغان ئۇسۇللار ھەر خىل توپوگرافىيىلىك رايونلارنىڭ ھەر خىل مىكرو ئورگانىزملارنى قوللايدىغانلىقىنى تەتقىق قىلىدۇ.

(4) بەدەن ئەزالىرى

مولېكۇلا بىئولوگىيىلىك ئۇسۇللار باكتېرىيەنىڭ كۆپ خىللىقى ئۇقۇمىنى بايقايدۇ، تېرە مىكروبلىرىنىڭ بەدەن ئورنىغا باغلىق ئىكەنلىكىنى تەكىتلەيدۇ. باكتېرىيەنىڭ كۆپىيىشى تېرىنىڭ فىزىئولوگىيىلىك ئورنىغا باغلىق بولۇپ، مەلۇم نەم، قۇرۇق، مايلىق مىكرو مۇھىت قاتارلىقلار بىلەن مۇناسىۋەتلىك.

(5) ۋاقىت ئۆزگىرىشى

تېرە مىكروبلىرىنىڭ ۋاقىت ۋە بوشلۇق ئۆزگىرىشلىرىنى تەتقىق قىلىش ئۈچۈن مولېكۇلا بىئولوگىيىلىك ئۇسۇللار قوللىنىلدى، بۇ ئۆزگىرىشلەرنىڭ ئەۋرىشكە ئېلىش ۋاقتى ۋە ئورنى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكى بايقالدى.

(6) pH ئۆزگىرىشى

1929-يىلىلا، مارچىئونى تېرىنىڭ كىسلاتالىق ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلىدى، شۇڭا تېرىدە مىكرو ئورگانىزملارنىڭ ئۆسۈشىنى توسۇپ، بەدەننى يۇقۇملىنىشتىن ساقلايدىغان «قارشى قەۋەت» بار دېگەن قاراشنى ئوتتۇرىغا قويدى، بۇ قاراش ھازىرغىچە تېرە كېسەللىكلىرى تەتقىقاتىدا ئىشلىتىلىپ كەلمەكتە.

(7) تاشقى ئامىللار – گىرىم بۇيۇملىرىنى ئىشلىتىش

تەسىر كۆرسىتىدىغان نۇرغۇن سىرتقى ئامىللار بارتېرە مىكروئېكولوگىيىسى، مەسىلەن، تاشقى مۇھىتنىڭ تېمپېراتۇرىسى، نەملىكى، ھاۋا سۈپىتى، گىرىم بۇيۇملىرى قاتارلىقلار. نۇرغۇن تاشقى ئامىللار ئىچىدە، گىرىم بۇيۇملىرى ئىنسان بەدىنىنىڭ بەزى قىسىملىرىدىكى تېرىنىڭ مىكروئېكولوگىيىسىگە تەسىر كۆرسىتىدىغان مۇھىم ئامىللارنىڭ بىرى بولۇپ، تېرىنىڭ گىرىم بۇيۇملىرى بىلەن دائىم ئۇچرىشىشى سەۋەبىدىن كېلىپ چىقىدۇ.